عناوین مهم

گزارش اختصاصی؛

سناریوهای قابل طرح برای آینده سیاسی عراق چیست؟/چرا عربستان به دنبال جذب عراق در ائتلاف عربی است؟

در آستانه ایجاد ثبات در عراق، نشانه ها حاکی از تلاش مقامات سعودی برای جذب عراق در جبهه ائتلاف عربی به رهبری عربستان  می باشد.

پایگاه جامع تبیینی نفوذ: محور ریاض پس از سرنگونی صدام همواره به دنبال این بود تا با پشتیبانی از بلوک سنی های تندرو، در مقابل دولت عمدتا شیعه نزدیک به ایران بایستد. این پشتیبانی ها باعث قدرت گرفتن بازماندگان بعث و تندروهای سنی در قالب داعش شد که سقوط موصل و حدود یک چهارم خاک عراق را در پی داشت. با نمایش ددمنشی های بی سابقه داعش که نظر مثبت افکار عمومی را از سنی های تندرو برگرداند و همچنین ظهور حشد الشعبی، بازوی بسیار توانمند نظامی که هیچ لشکری از داعش یارای مقابله با آن را نداشت، شکست طرح پشتیبانی از سنی های تندرو برای قبضه قدرت در بغداد بر همگان محرز شد.

استراتژی عربستان در عراق چیست؟

متعاقب شکست در جبهه داخلی، محور ریاض حالا استراتژی نزدیکی به شیعیان به منظور دور کردن آن ها از تهران را پیگیری می کند تا در نتیجه آن طیف های شیعی یا در رقابت ریاض-تهران بیطرف بمانند یا از آل سعود دفاع کنند. تلاش ها برای جدایی عمار حکیم از مجلس اعلا، سفر های مقتدی صدر به عربستان، امارات و کمی بعد مصر که مواضع وی را علیه حشدالشعبی و نفوذ ایران بسیار تند کرده، برای کشاندن شیعیان به سوی آل سعود بوده است. در کنار تلاش برای جذب طیف های شیعی، ریاض کوشیده دولت عراق را هم نسبت به خود تحبیب کند چنان که پس از ۲۷ سال گذرگاه مرزی عرعر را بازگشایی کرده، وعده کمک های اقتصادی بسیاری به خصوص در بخش کشاورزی استان شیعه نشین المثنی داده، خواستار بازگشایی کنسولگری در نجف شده (توجه شود که سفارت عربستان در عراق چندی پیش پس از آن که بیش از ۲۰ سال بسته بود، بازگشایی شد اما اظهارات متعدد مداخله جویانه سفیر ریاض، ثامر السهبان، باعث قطع مجدد روابط دو طرف شد و حالا ریاض به جای درخواست بازگشایی سفارت در بغداد، خواهان بازگشایی کنسولگری در نجف ، شهر مرکزی شیعیان عراق، شده تا احتمالا بتواند نفوذ خود را در قلب شیعه گسترش بخشد) و (احتمالا) از بغداد برای میانجیگری درخواست کرده است (این درخواست که در میان سران دولت عراق “دیدن عراق به اندازه ای که هست” تعبیر شد، بدون شک باعث شده بغداد چنین بپندارد که پرستیژ منطقه ای بالایی در چشم ریاض کسب کرده در حالی که کمی مداقه نشان می دهد که نیت عربستان در چنین درخواستی از عراق خالصانه نیست و احتمالا برای جذب عراق چنین کرده است؛ طبق یادداشت الجزیره، اگر آل سعود واقعا خواهان میانجیگری دولتی برای کاهش تنش با ایران بود، می توانست از کویت و عمان که با هر دو طرف دعوا رابطه ای حسنه دارند و نفوذ شیعه در آن ها کم است، استفاده کند نه از عراقی که بر همگان محرز شده به شدت تحت نفوذ ایران است).

اهداف

  • ایجاد انشقاق در میان شیعیان عراق به منظور تضعیف آن ها در مقابل سنی های تندرو
  • گسترش روابط با دولت عراق برای ظاهر شدن به عنوان گزینه جایگزین ایران در تامین نیازهای آن
  • سرمایه گذاری بر قشرهای فقیر پیرو مقتدی صدر در جهت برحسته سازی جنبه عربی هویت عراق

 

سناریوهای پیش رو

  • طیف های شیعه و دولت عراق، بیشتر عرب می شوند تا شیعه: طبق این سناریو، ملی گرایی در چشم طیف های شیعه و دولت عراق بیش از نزدیکی های مذهبی برجسته می شود و بر همین مبنا، بغداد بیشتر رو به سوی ریاض عربی می کند تا تهران فارسی. وقوع این سناریو بعید است چراکه ایران در طیف های پرنفوذ شیعه همچون مجلس اعلا و حزب الدعوه نفوذی عمیق دارد و این گروه ها برای ادامه کار خود وابسته به حیدر العبادی یا عمار حکیم نیستند کما اینکه جدایی این دو شخصیت به آن ها لطمه وارد می آورد. باید گفت عربستان توانسته به بخشی از الدعوه یا مجلس اعلا نزدیک شود نه به بدنه اصیل آن. به علاوه در راس طیف شیعه آیت الله سیستانی قرار گرفته که حتی اگر نظر کاملا مثبتی نسبت به تهران نداشته باشد، هیچ نگاهی به سوی ریاض هم نمی کند در نتیجه احتمال قوت گرفتن هویت عربی در مقابل هویت شیعی، با وجود آیت الله سیستانی بسیار پایین است.
  • انشقاق در شیعیان و بیطرفی دولت مرکزی در رقابت ایران و عربستان: در این سناریو، بخشی از طیف های سیاسی شیعه به سوی ریاض روی می آورند و دولت مرکزی هم با توجه به منافع اقتصادی که از ریاض به دست آورده، گام هایی کوتاه و با احتیاط به سوی آل سعود بر می دارد و در رقابت تهران و ریاض بیطرفی پیشه می کند. این سناریو محتمل است و روندهای در جریان چنین امری را نشان می دهند اما نباید به آن اکتفا کرد چراکه ممکن است سناریویی پایدار نباشد.
  • انشقاق موقتی در شیعیان و دوری مقطعی بغداد از ریاض: با توجه به رشد نفوذ حشد الشعبی در میان افکار عمومی، و گام های اولیه این گروه برای ورود به فاز فعالیت های سیاسی و همچنین نزدیکی بدنه اصلی الدعوه و مجلس اعلا به ایران، به نظر می رسد که در آینده کوتاه مدت جدایی های صورت گرفته کمی بغداد را از تهران دور کند اما به موازات رشد حشد الشعبی در کنار طیف های قدیمی نزدیک به تهران، بار دیگر بغداد در مقابل ریاض، به سوی تهران گام بردارد. این سناریو بیش از دو سناریو دیگر احتمال وقوع دارد چراکه هم ریشه های عمیق نفوذ ایران در عراق را در نظر گرفته و هم به آینده سیاسی طیف بسیار قدرتمند حشد الشعبی توجه کرده است.

همچنین ببینید

۱۲

جزئیاتی از فعالیت جاسوس آمریکایی – چینی در ایران/ «زی یو وانگ» کیست؟

سخنگوی قوه قضائیه در نشست خبری دیروز خود از دستگیری جاسوس دو تابعیتی دستگیر خبر …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *