عناوین مهم

گزارش ویژه؛

حماس با انتشار سند سیاسی 2017 چه اهدافی را دنبال خواهد کرد؟آیا این جنبش از آرمان فلسطین عبور کرده است؟

انتشار سند سیاسی 42 بندی حماس واکنش های مختلفی را در میان رسانه های و تحلیلگران منطقه ای و بین المللی به همراه داشته است.

پایگاه جامع تبیینی نفوذ: منشور سیاسی جدید جنبش حماس موسوم به ” سند اصول و سیاست های عمومی که توسط خالد مشعل، رونمایی شد، واکنش های مختلفی را به همراه داشت. این سند سیاسی  42 ماده ای، که نسخه اصلاح شده منشور جنبش از سال 1988 تاکنون به شمار می رود، می تواند در آینده تحولات سیاسی فلسطین تاثیر بسزایی داشته باشد.

نگارش این سند سیاسی براساس دو محور اساسی صورت پذیرفته است:

الف: پذیرش تأسیس دولت مستقل فلسطینی بر پایه مرزهای سال 1967

ب: جدایی تشکیلاتی و ساختاری از جنبش جهانی اخوان المسلمین

هدف اصلی این سند براساس اعلام خالد مشعل، “تلاشی برای تغییر موضع کشورهای اروپایی در برابر حماس” عنوان شده است.

برای آگاهی از تحلیل های مختلف درباره سند سیاسی حماس، به بیان برخی واکنش های از سوی تحلیلگران و رسانه های مختلفی در این باره می پردازیم:

 

«عبدالباری عطوان»: سند سیاسی حماس تغییر راهبردهای اولیه و اصولی این جنبش است.

این تحلیلگر سرشناس عرب مقیم لندن نوشت: این اقدام در راستای عادی‌سازی روابط میان اعراب و رژیم صهیونیستی است که از سال‌ها پیش آغاز شده و اخیرا شدت گرفته است.

سند جدید حماس همان تکرار تجربه سازمان «ساف» است که در پی آن مذاکرات با رژیم صهیونیستی آغاز شد.

 

بی بی سی: حماس به دنبال ارائه وجهه معتدلی از خود در جهان است

این شبکه انگلیسی با مقایسه،تفاوت های اساسنامه جدید و قدیمی حماس نوشت:دو بند در سند جدید تغییر یافته است:

  • بند مربوط به مبارزه برای نابودی دولت یهود ( اسرائیل) تبدیل شده به عدم رسمیت شناختن اسرائیل.
  • حذف بندی در خصوص دنباله روی حماس از خطّ فکری اخوان المسلمین.

حماس با این اقدام  سعی دارد با تغییراتی در اساسنامه خود، وجهه معتدلی را در سطح بین الملل، از خود نشان دهد.

 

پایگاه الوقت: حماس تغییر تاکتیک داده است

این وبسایت عربی نوشت: این جنبش تقریبا راهبرد اصلی خود یعنی مقاومت را همچنان حفظ کرده اما در تاکتیک خود تغییراتی را ایجاد کرده است. به نظر می رسد که مبارزه با رژیم صهیونیستی مبتنی بر تحولات جدید منطقه و با اهداف نوین طرح ریزی شده است. سند جدید حماس را می توان نشانه ای از تعامل عقلانی تر این جنبش نسبت به تحولات سیاسی منطقه  دانست که چه بسا به عملکرد معتدل تر این گروه منجر شود. به بیان دیگر در این خصوص ممکن است موضع حماس تا حد زیادی به رقیب خود جنبش فتح نزدیک شود.

الحیات:حماس به دنبال کسب مشروعیت بین المللی و عربی است

این روزنامه سعودی در تحلیل سند سیاسی حماس نوشت: این سند نشان‌دهنده تحولات فکری حماس و رویکرد سیاسی آن در بیش از یک ربع قرن کار مقاومتی و اجرایی است. حماس با سندی که «عملگرایی سیاسی» را منعکس می‌کند، تلاش دارد به مشروعیت بین‌المللی و عربی برسد و وارد باشگاه احزاب بزرگ و موثر شود.

 

آیا حماس به اصول اساسی خود در سند 2017 در مقایسه با سند 1988 پایبند بوده است؟

اگرچه بسیاری از تحلیلگران بین المللی و منطقه ای معتقدند جنبش حماس همچنان راهبرد مقاومت خود را  – به عنوان اصلی ترین بند سند 1988 – در سند 2017 حفظ کرده است ولی مطالعه متن این سند گویای تغییراتی اساسی در راهبرد این جنبش می باشد. تغییراتی که می تواند نشئت گرفته از نفوذ قطر و ترکیه در این جنبش هم باشد.

حماس در حالی در منشور اول خود از ضرورت نابودی اسرائیل می گوید که در سند جدید علی رغم عدم اعتراف به موجودیت رژیم اشغالگر قدس، از آینده دولت صهیونیستی چیزی نمی گوید.علاوه بر این موضوع، محورهای ذیل جز مواردی هستند که نشان می دهد حماس در سند سال 2017 از بندهای کلیدی بسیاری در مقایسه با سند 1988 عبور کرده است:

  • حذف فرهنگ ضدیت با یهودیان و جنگ با آنان
  • کم رنگ کردن ادبیات جهادی و مقاومت
  • داخلی کردن رسالت حماس در مبارزه رژیم صهیونیستی
  • حذف هرگونه ارتباط با اخوان المسلمین

مجموعه محورهای مذکرو نشان می دهد باید شاهد تغییرات اساسی در رفتار سیاسی جنبش حماس در آینده باشیم. اگرچه این تغییر رفتار به صورت نانوشته از چند سال پیش و با آغاز تحولات منطقه ای آغاز شده بود ولی نکته اساسی این سند 42 بندی آن است که رفتارهای این جنبش از این پس براساس یک سند مکتوب و نوشته شده خواهد بود.درباره اینکه حماس از آرمان فلسطین عبور کرده است یا نه؟ نمی توان پاسخ قطعی داد. چون در برخی موارد همچنان این جنبش متعهد به حمایت از فلسطین شده است ولی از سوی دیگر، حماس  در قبال موجودیت رژیم صهیونیستی سکوت کرده است. تعارضات و ابهامات موجود در بندهای این سند پاسخ به این پرسش را تا حدودی در شرایط فعلی سخت می کند ولی قدر مسلم رفتار و موضع گیری های آینده سران این جنبش به خصوص جانشین خالد مشعل مسیر سیاسی پیش روی این جنبش را به ما نمایان تر خواهد کرد.

 

*گزارش: علی قربانی

همچنین ببینید

۶

جزئیاتی از همکاری آقای جاسوس با موسسه شرمین و بیژن/با موسس مرکز ایران شناسی پرینستون بیشتر آشنا شوید!

  زی یو وانگ شهروند آمریکاست اما در چین (پکن) به دنیا آمده، در رشته‌ …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *