عناوین مهم

نفوذی های دربار پهلوی-8:

نخست وزیر بهائی شاه مخلوع،که یک آمریکایی تمام عیار بود/چرا برژینسکی از انتخاب ارتشبد ازهاری به عنوان رئیس دولت پهلوی خوشحال شد؟

ارتشبد ازهاري يکي از عناصر شاخص و با نفوذ بهائي بود که در کابينه خود از برخي عناصر بهائي استفاده کرد.

پایگاه جامع تبیینی نفوذ: غلامرضا ازهاری در سال ۱۲۸۸ هجری شمسی در شیراز متولد شد و پس از طی تحصیلات ابتدایی و متوسطه در سال ۱۳۱۲ به دانشکده افسری راه یافت. یک سال بعد با درجه ستوان دومی وارد ارتش شاهنشاهی شد و در سال ۱۳۱۶ با ارتقا به درجه سرهنگی به معاونت فرماندهی دژبان مرکز منصوب شد. ازهاری در ۱۳۲۸ برای گذراندن یک دوره آموزش عالی به آمریکا اعزام شد و پس از بازگشت در سال ۱۳۳۰ دوره یک ساله فرماندهی ستاد را در دانشگاه جنگ گذراند و به درجه سرتیپی ارتقا یافت. ازهاری در طول خدمت نظامی مدال‌های متعددی مانند نشان درجه یک و دو همایون، نشان لیاقت، افتخار، خدمت، کوشش، ورزش، سپاس، پاس، بیست و هشت مرداد و یک نشان از سنتو دریافت کرد. وی مشاغل مهمی را در ارتش نظیر فرماندهی، ریاست دانشگاه نظامی نیروی زمینی و ریاست رکن یک و آجودانی مخصوص شاه به عهده داشت.

معرفی اظهاری به عنوان نخست وزیر

ازهاری پس از استعفای دولت شریف امامی در ۱۵ آبان ۱۳۵۷ از سوی شاه به نخست‌وزیری برگزیده شد. از اقدامات دولت نظامی ازهاری، دستگیری نویسندگان مطبوعات و بازداشت دولتمردان رژیم شاه همچون نصیری، منوچهر آزمون، عبدالعظیم ولیان، داریوش همایون، غلامرضا نیک‌پی و امیرعباس هویدا بود. با وجود تلاش رژیم شاه و به خصوص دولت ازهاری برای حاکم کردن جو رعب و وحشت، امام خمینی در پیام مهمی که پس از روی کار آمدن ازهاری منتشر شد، مردم را به ادامه مبارزه و استقامت دعوت کرد: «… نهراسید، ما طالب حق خود هستیم و به حقیم و دست خدا با ما است و بالا‌تر از دست ابرقدرت‌های شرق و غرب است؛ یدالله فوق ایدیهم.»

ازهاری در ۱۵ آذر ۱۳۵۷ در مجلس سنا اظهار داشت که سر و صدای شب‌های تهران واقعی نیست بلکه صدای نوار است، مردم این سخنان او را در تظاهرات بعدی با این شعار پاسخ دادند: «ازهاری بیچاره بازم بگو نواره، نوار که پا نداره.». بی‌ثمر ماندن تلاش‌های دولت نظامی منجر به تمایل ازهاری برای برکناری از این پست حساس شد و سرانجام بعد از ۵۵ روز با این عنوان که سکته کرده و بیمار است، از نخست‌وزیری کناره گرفت و جای خود را به شاپور بختیار داد.

ازهاری یک آمریکایی تمام عیار بود

فردوست در خاطرات خود درباره علت انتخاب اظهاری به نخست وزیری می گوید:” محمدرضا تنها شانس خود را در دولت نظامي مي‌دانست و ازهاري را بهترين مهره تشخيص داد زيرا يک آمريکايي تمام عيار بود. درست است که ازهاري يک افسر پشت ميز نشين بود، ولي ارتشبد بود و سال‌ها رياست ستاد ارتش را داشت و آمريکايي‌ها در پشت او بودند.”

فردوست در جاي ديگري، باز هم به نقش آمريکايي‌ها در روي کار آمدن دولت ازهاري اشاره مي‌کند:

” ناکامي دولت آشتي ملـّي شريف امامي روشن بود و تظاهرات هر روز اوج بيشتري مي‌گرفت و امام در پاريس به شدت خواست سقوط سلطنت و اخراج محمدرضا از کشور را مطرح مي‌ساخت. محمدرضا تصميم گرفت که بار ديگر شانس خود را امتحان کند و با راهنمايي آمريکايي‌ها دولت نظامي ازهاري را سرکار آورد”

فريده ديبا (مادر فرح) نيز راجع به ازهاري چنين مي‌گويد:

“ازهاري بيشتر از آن که به پادشاه وفادار باشد، به آمريکایي‌ها وفادار بود. آن طوري که محمدرضا مي‌گفت، ازهاري در موقع تحصيل نظامي در آمريکا جذب آمريکایي‌ها شده و به توصيه آنها مراتب رشد و ترقي را پيموده و به رياست ستاد ارتش رسيده بود. ازهاري مدت‌ها در پيمان سنتو، ‌دست راست آمريکایي‌ها بود.”

دلیل خوشحالی برژنیسکی از روی کار آمدن اظهاری

برژينسکي، خوشحالي خود از شنيدن خبر روي کار آمدن دولت نظامي اظهاری را اين‌گونه بيان مي‌کند:

” خبرهاي رسيده مبني بر اينکه شاه سرانجام اقدام به تشکيل دولت نظامي کرد، خيال مرا آسوده ساخت. من اين اقدام را نشانه‌ خوبي در نظر مي‌گرفتم مبني بر اينکه شاه سرانجام با بحران برخورد کرده و آماده است تا رهبري خود را به گونه‌اي مؤثر اعمال دارد. به نظر من او با داشتن يک ارتش بزرگ در تحت فرماندهي خود، در صورت برخورد رودررو مي‌تواند اوضاع را در کنترل گرفته و از ارتش در جهت برقراري نظم و ريشه‌کن ساختن فساد موجود بهره‌گيرد (!)”

مارتين استانيلند نيز در کتاب خود در مورد موضع برژينسکي مي‌گويد: در تمام طول بحران ايران، برژينسکي از اقدامات خشن و در صورت لزوم تشکيل دولت نظامي طرفداري مي‌کرد.

گري سيک (مسئول امور ايران در شوراي امنيت ملي آمريکا) نيز مي‌گويد: برژينسکي معتقد به انجام اقدامات خشونت‌آميز عليه انقلابيون بود و قاطعانه از شاه حمايت مي‌کرد.

عناصر بهائی در کابینه اظهاری

ارتشبد ازهاري يکي از عناصر شاخص و با نفوذ بهائي بود که در کابينه خود نيز از برخي عناصر بهائي مانند سپهبد سعادتمند (به‌عنوان وزير اطلاعات و جهانگردي) استفاده کرد.

فرار اظهاری از ایران

اظهاری با اوج گرفتن مبارزات انقلابیون علیه رژیم اغوت، در میانه دی‌ ماه ۱۳۵۷ از کشور گریخت و در واشنگتن اقامت کرد. وی در سال‌های حضور در آمریکا با هژبر یزدانی در تاسیس بانکی در کاستاریکا همکاری کرد، ولی فعالیت سیاسی را به کلی کنار گذاشت. ازهاری در ‌‌نهایت ۲۳ سال پس از خروج از ایران، در آبان ۱۳۸۰ در ایالات متحده آمریکا درگذشت.

همچنین ببینید

۶

جزئیاتی از همکاری آقای جاسوس با موسسه شرمین و بیژن/با موسس مرکز ایران شناسی پرینستون بیشتر آشنا شوید!

  زی یو وانگ شهروند آمریکاست اما در چین (پکن) به دنیا آمده، در رشته‌ …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *